Search results for "II Rzeczpospolita"
showing 10 items of 13 documents
Pierwsza z trzech śląskich insurekcji we współczesnej narracji podręcznikowej Casus opracowań dla szkół ponadgimnazjalnych i ponadpodstawowych
2020
Nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że szkolne podręczniki historii to dla wielu ludzi jedyne książki historyczne, z którymi mieli styczność w ciągu swojego życia. To stwierdzenie powinno zachęcać do systematycznego monitorowania zarówno treści, jak i obudowy dydaktycznej tego rodzaju opracowań. Wychodząc z tego założenia, autor artykułu przeanalizował ponad 20 najpopularniejszych podręczników historii, przygotowanych dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych w latach 1989-2019. Celem analizy było zobrazowanie I powstania śląskiego z 1919 r. Zdaniem większości autorów podręczników szkolnych decyzja o przeprowadzeniu plebiscytu na Górnym Śląsku, zapisana w traktacie wersalskim, wywołała antago…
Gmina wyznaniowa żydowska w Lututowie w okresie międzywojennym
2020
Społeczność żydowska w okresie międzywojennym w powiecie wieluńskim zajmowała ważne miejsce w społeczeństwie. W odróżnieniu od innych jego części, w Lututowie przeważali wyznawcy judaizmu. Celem podjętych badań jest ukazanie specyfiki działalności gminy wyznaniowej żydowskiej w Lututowie w okresie II Rzeczypospolitej. Bazę źródłową stanowią archiwalia, znajdujące się w Archiwum Państwowym w Łodzi – oddziale w Sieradzu, zebrane przez Starostwo Powiatowe Wieluńskie w omawianym okresie. Zastosowano metody: analizy źródeł archiwalnych, syntezy, demograficzną, geograficzną i statystyczną, a następnie przedstawiono zagadnienie w układzie problemowym. Badania źródłowe umożliwiły przedstawienie skł…
Gmina żydowska w Bolesławcu nad Prosną na przełomie lat 20. i 30. XX w
2020
Społeczność żydowska w okresie międzywojennym w powiecie wieluńskim obejmowała swym zasięgiem 7 gmin wyznaniowych. Jedną z nich była wspólnota w Bolesławcu, która posiadała w tym mieście ponad 300-letnią tradycję. Celem podjętych badań jest ukazanie specyfiki działalności gminy wyznaniowej żydowskiej w Bolesławcu na przełomie lat 20. i 30. w. Bazę źródłową stanowią archiwalia znajdujące się w: Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. ks. Walentego Patykiewicza w Częstochowie i Archiwum Państwowym w Łodzi – oddziale w Sieradzu zebrane przez Starostwo Powiatowe Wieluńskie w okresie II Rzeczypospolitej. Zastosowano metody: analizy źródeł archiwalnych, syntezy, demograficzną, geograficzną i s…
Stan majątkowy gminy wyznaniowej żydowskiej w Wieruszowie w latach 30. XX w
2020
Społeczność żydowska w okresie międzywojennym w powiecie wieluńskim obejmowała swym zasięgiem 7 gmin wyznaniowych. Jedną z nich była wspólnota w Wieruszowie, która posiadała w tym mieście 300-letnią tradycję. Celem podjętych badań jest ukazanie stanu majątkowego gminy wyznaniowej żydowskiej w Wieruszowie w latach 30 XX w. Bazę źródłową stanowią archiwalia, znajdujące się w: Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. ks. Walentego Patykiewicza w Częstochowie, Archiwum Państwowym w Łodzi i oddziale tego archiwum w Sieradzu. Zastosowano metody: analizy źródeł archiwalnych, syntezy, demograficzną, geograficzną i statystyczną, a następnie przedstawiono zagadnienie w układzie problemowym. Badania…
Pilgrimages from the District of Wieluń to the Jasna Góra Monastery (1921–1939)
2021
Jedną z cech wyróżniających mieszkańców powiatu wieluńskiego, poza typowo rolniczym charakterem zatrudnienia, była ich głęboka religijność. Przejawiała się ona m.in. w dużym zaangażowaniu w nowe formy duszpasterstwa, które inicjowano w warunkach nieskrępowanej działalności Kościoła katolickiego po 1918 r. Niezależnie od tego mieszkańcy powiatu wieluńskiego nadal odznaczali się głęboką pobożnością maryjną, która wyrażała się na wiele sposobów. Poza udziałem w nabożeństwach poświęconych Matce Bożej, działalności w bractwach różańcowych, kolportowaniu czasopism o tej tematyce i otaczaniu szczególnym szacunkiem wizerunków maryjnych, uczestniczyli oni w licznych pielgrzymkach. Głównym celem pątn…
Posługa kapelana w więzieniu świętokrzyskim w pierwszych latach Drugiej Rzeczypospolitej
2020
W roku 1919, sto lat po kasacie opactwa benedyktynów na Świętym Krzyżu, ojcowie Klemens Dąbrowski (1875-1953) i Jozafat Ostrowski (1890-1939) podjęli starania o odzyskanie tego obiektu dla zakonu. Na przeszkodzie stały władze departamentu sprawiedliwości, który właśnie przejął zabudowania klasztoru na Świętym Krzyżu z zamiarem przywrócenia w nim funkcji penitencjarnych (dawne opactwo zostało przekształcone w więzienie w roku 1886). W okresie II Rzeczypospolitej, nie usunięto więzienia z Łysej Góry a zatem nie udało się przywrócić tam klasztoru. Jedną z form aktywności o. Dąbrowskiego na Świętym Krzyżu była posługa kapelana. Autor tekstu opisuje zakres obowiązków kapelana więziennego, jego r…
Gmina żydowska w Praszce w II Rzeczypospolitej. Przyczynek do dziejów
2020
One from 7 Jewish religious commune in the Wieluń district during the Second Polish Republic was located in Praszka. It gathered about 1,000-1,500 followers of Judaism. The kehilla’s work was managed by the municipality’s management with the help of many employees, dealing with work in, among others, a synagogue, a commune building, a ritual bathhouse and a ritual slaughterhouse and religious schools. The rabbi was gifted with the great authority of the inhabitants of Praszka. At that time, the financial crisis prevailed, but the Jewish commune in Praszka maintained charitable and social activities on a large scale, through the maintenance and financing of many institutions, incl uding Jewi…
Relacje polsko-żydowskie w powiecie wieluńskim w II Rzeczypospolitej
2022
Zagadnienie relacji polsko-żydowskich w powiecie wieluńskim w II Rzeczypospolitej nie było podejmowane przez wielu badaczy. Trudno jest dokonać ich jednoznacznej oceny ze względu na złożoność problemu. Były one kształtowane przez ówczesną sytuację społeczno-ekonomiczną. Sprowadzały się one do: handlu, wydarzeń społecznych i religijnych oraz polityki. Niezależnie od przykładów zarówno przyjaznego współistnienia, jak i incydentalnych zdarzeń o charakterze przestępczym, w omawianym okresie splecione dzieje ludności polskiej i żydowskiej wpłynęły na dynamiczny rozwój społeczny tych terenów w warunkach niepodległego kraju. Obecność Żydów na tych terenach, którzy byli skupieni w siedmiu gminach w…
„Stowarzyszenie Wychodźców Polskich pod opieką Królowej Korony Polskiej w diecezji częstochowskiej” w parafiach powiatu wieluńskiego
2020
Głównym problemem, z jakim musiało się zmierzyć społeczeństwo powiatu wieluńskiego po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, była trudna sytuacja materialna, będąca skutkiem wysokiego poziomu bezrobocia. Wpłynęło to na ogromne zwiększenie wychodźstwa sezonowego do krajów Europy Zachodniej w celach zarobkowych. Ludność robotnicza traciła tam kontakt z wiarą katolicką. W trosce o życie religijne emigrujących diecezjan bp Teodor Kubina zorganizował „Stowarzyszenie Wychodźców Polskich pod opieką Królowej Korony Polskiej w diecezji częstochowskiej”, którego celem było zjednoczenie robotników sezonowych, podniesienie wśród nich poziomu moralnego i ugruntowanie postaw patriotycznych. Szczególną g…
Gmina wyznaniowa żydowska w Wieluniu w II Rzeczypospolitej w dokumentacji Archiwum Państwowego w Łodzi
2019
Największa gmina wyznaniowa żydowska w powiecie wieluńskim w okresie II Rzeczypospolitej znajdowała się w Wieluniu. Skupiała ona około 5 tys. wyznawców judaizmu. Pracami kahału kierował zarząd gminy i rada gminy przy pomocy wielu pracowników, zajmujących się utrzymaniem m.in. synagogi, budynku gminy, łaźni i rzeźni rytualnej i szkół wyznaniowych. Wielkim autorytetem mieszkańców Wielunia cieszył się rabin, troszczący się o religijny rozwój społeczności żydowskiej i pomagający mu podrabin. Mimo ówczesnego kryzysu finansowego, gmina żydowska w Wieluniu prowadziła na dużą skalę działalność dobroczynną i społeczną, poprzez utrzymywanie i finansowanie licznych instytucji, w tym szkół wyznaniowych.